Czysta woda jest niezbędna w gospodarstwie. Korzystają z niej ludzie i hodowane zwierzęta. Zanieczyszczenia, które wsiąkają w glebę prędzej czy później powrócą do ludzi. Mieszkaniec wsi jest na ogół przez długi okres swego życia w trwały sposób przywiązany do określonego źródła wody pitnej.

Woda jest zasadniczym składnikiem organizmu stanowiącym środowisko przebiegu reakcji chemicznych i biochemicznych procesów metabolicznych. Dlatego jej jakość ma istotny wpływ na stan zdrowia. Stanowi 70-80% masy ciała, a utrata 12% grozi śmiercią. Wprawdzie nie jest sama w sobie pożywieniem, niemniej jest bardzo ważnym jego składnikiem. Dobrze mieć pewność, że woda z której korzystamy w gospodarstwie jest czysta.

Konieczna jest powszechna świadomość, że woda jest dobrem o ograniczonej ilości. Przez ekonomiczne działanie można przyczynić się do znacznej redukcji nadmiernego zużycia wody i tym samym powstawania ścieków. Coraz większym problemem staje się wpływ na środowisko ścieków powstających w następstwie dynamicznego wodociągowania wsi. Narasta dysproporcja między rozwojem zaopatrzenia w wodę a rozwojem kanalizacji. Niedopuszczalne jest odprowadzanie ścieków z gospodarstwa do rowów melioracyjnych, wód powierzchniowych (rzek, strumieni, stawów, jezior itp.) oraz korzystanie z nieszczelnych szamb. Docelowym rozwiązaniem kwestii ścieków gromadzonych w szambach jest wyposażenie gospodarstw w przydomowe oczyszczalnie. Wynika to między innymi z tego, że lokalne oczyszczalnie są bardziej ekonomiczne i korzystniejsze dla środowiska niż transport ścieków na dalsze odległości. Problem należy rozwiązywać jak najbliżej źródła powstawania.

Większość gospodarstw jest wyposażona w tzw. szamba przydomowe, ale od czasu wprowadzenia dopłat obszarowych i ONW, oraz dopłat rolnośrodowiskowych zabronione jest wywożenie ścieków na grunty rolne. Zachodzi więc potrzeba budowy przydomowych oczyszczalni.

Powstaje pytanie - jak się za to zabrać?
Budowa oczyszczalni przydomowych o wydajności 7,5 m3/dobę (na ogół wystarczająca) wymaga zgłoszenia w urzędzie gminy lub starostwie powiatowym przynajmniej na 30 dni przed planowanym rozpoczęciem inwestycji. Znowelizowane Prawo budowlane nie wymaga w tym przypadku pozwolenia na budowę.

Projekt oczyszczalni przydomowej należy uzgodnić z właściwym powiatowym inspektorem sanitarnym. Następnie budowę oczyszczalni trzeba zgłosić w starostwie powiatowym.
Zarówno osadniki gnilne (szamba), jak i oczyszczalnie biologiczne mogą być usytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie budynków jednorodzinnych, jeżeli kanały odprowadzające z tych urządzeń będą wyprowadzone co najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych. W innym przypadku odległość oczyszczalni od budynków powinna wynosić 5 m, licząc od okien i drzwi zewnętrznych oraz 2 m od granicy działki.

Eksploatację gotowego obiektu należy zgłosić właściwemu starostwu powiatowemu. Zgłoszenia należy dokonać przed rozruchem oczyszczalni. Powinno ono zawierać: adres właściciela oczyszczalni, adres nieruchomości, na której znajduje się, charakterystykę techniczną i technologiczną oczyszczalni, jej przepustowość, liczbę obsługiwanych mieszkańców oraz ilość odprowadzanych ścieków. Jeżeli starostwo powiatowe w ciągu 30 dni od złożenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu, można rozpocząć eksploatację oczyszczalni.

Najlepszym rozwiązaniem finansowania oczyszczalni jest porozumienie się z Wójtem w sprawie wspólnego przedsięwzięcia, obejmującego zgłaszających się rolników lub sołectwa. Urzędy gmin posiadają dotacje na wsparcie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków i w sposób zorganizowany są w stanie załatwić sprawy związane z dokumentacją budowlaną. Partycypują również w kosztach budowy.

Warto więc o to pytać Wójta przed lub w trakcie zgłaszania budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Im więcej osób uczestniczy w przedsięwzięciu, tym mniejsze koszty jednostkowe. Przykładem takich rozwiązań są m.in. gminy Klukowo, Sokoły, Jeleniewo, Rutka Tartak.
Innym sposobem obniżenia kosztów inwestycji jest możliwość skorzystania ze środków dostępnych w ramach programów unijnych. Miało to miejsce w przypadku budowy oczyszczalni przydomowych na terenie gmin Sokołów Podlaski, Jeleniewo, Rutka Tartak.

W ramach PROW na lata 2007-2013, działanie 1.4 Moderniazacja gospodarstw rolnych są przewidziane środki na dofinansowanie takich inwestycji. "W zakres kosztów kwalifikowanych mogą wchodzić koszty zakupu, instalacji lub budowy budynków lub budowli, zakupu, instalacji maszyn lub urządzeń służących ochronie środowiska, w tym do składowania odchodów zwierzęcych lub odpadów, mycia lub czyszczenia sprzętu do produkcji rolnej; do oczyszczania ścieków pochodzących z gospodarstwa domowego oraz ścieków poprodukcyjnych: służących poprawie warunków utrzymania zwierząt lub poprawie higieny produkcji rolnej".

Na budowę przydomowych oczyszczalni ścieków istnieje również możliwość skorzystania z kredytów preferencyjnych ze środków Banku Ochrony Środowiska w Białymstoku, ul. Piękna 1. tel. 0857422156 (dopłaty do oprocentowania w ramach Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).

Etapy procedury inwestycyjnej
1. W urzędzie gminy lub starostwie powiatowym należy sprawdzić, czy w warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dopuszcza się budowę czyszczalni.
2. Uprawnionemu specjaliście należy zlecić wykonanie projektu oczyszczalni odpowiednio do warunków gruntowo-wodnych. Można sprawdzić je samemu wykonując tzw. test perkolacyjny. Można również skorzystać z gotowych projektów, jakie posiada na przykład Instytut Ekologii Stosowanej w miejscowości Maszewo, k/Skóżyna, woj. lubuskie, tel. 068 3914485. Projekt roślinnej oczyszczalni ścieków z oczkiem wodnym do którego jest odprowadzana oczyszczona woda, kosztuje 150-200 zł.
3. W wydziale architektury starostwa powiatowego lub urzędzie gminy należy złożyć wniosek zgłoszenia budowy, a z nim:
a) projekt oczyszczalni,
b) mapkę działki z naniesionym usytuowaniem planowanej oczyszczalni,
c) dokument stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością,
d) opinie lub potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia oczyszczalni wydane przez wydział ochrony środowiska.
Jeżeli oczyszczone ścieki będą odprowadzane do wód powierzchniowych, to do wniosku należy dołączyć również:
e) zgodę właściciela tych wód na wpuszczenie oczyszczonych ścieków,
f) zgodę właścicieli gruntów na przeprowadzenie rur przez ich teren,
g) operat wodno-prawny.
Jeżeli oczyszczalnia ma obsługiwać obiekt usługowy lub produkcyjny, to do wniosku trzeba dołączyć uzyskanie wcześniej pozwolenie wodnoprawne ze starostwa powiatowego.
4. Jeśli po upływie 30 dni od daty zgłoszenia budowy urząd nie będzie miał zastrzeżeń lub wyda potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia, można rozpocząć budowę oczyszczalni.
5. Niekiedy na żądanie urzędu trzeba dołączyć do wniosku dodatkowe dokumenty lub uzgodnienia.
6. Zakończenie budowy należy zgłosić w tym samym urzędzie, w którym zgłoszono budowę.

mgr inż. Eugeniusz Mystkowski

Dzisiaj jest 18.12.2017 godz.
Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie